Биология

human-skeleton

Қаңқа және оның қызметі

Қаңқа, тіректік және қорғаныштық қызмет атқарады. Омыртқасыздардардың қаңқасының құрылымы ригидті, әртүрлі болып келеді және олар эндоқаңқа және экзоқаңқа деп бөлінеді. Эндоқаңқа органикалық фибрилдардан немесе бейорганикалық қосылыс кристалдардан тұрады. Қарапайымдардың эндоқаңқасы аксостильдер, кейбір талшықтылар фибрилдерден, радиолярилар және фероминфералардың эндоқаңқасы бейорганикалық қосылыстардың кристалдары, губкаларда — спикулалар (карбонат кальцийден түзілген инелерден немесе клетка маңындағы фибриллдерден түзілген силиконнан), ал …

Қаңқа және оның қызметі Читать полностью »

Ас қорыту жүйесі

Ас қорыту жүйесі

Қарапайымдарда ас қорыту қызметін ас қорыту вакуольдары атқарады. Осы жануарлардың ас қорытуы клетка ішінде жүреді және ол алғашқы ас қорыту жүйесі болып есептелінеді. Ішекқуыстыларда және құрттарда ауыз қуысы эмбрионның бластопорынан дамиды. Ішекқуыстыларда ауыз қуысы гастральды қуысқа ашылады, ол алғашқы ішек қуысы болып саналады да және тұйық аяқталады (аналь тесігі болмайды). Осы қуыста клетка ішінде жүретін …

Ас қорыту жүйесі Читать полностью »

кровеносная система

Қанайналым және лимфа жүйелері

Көптеген омыртқасыз жануарларда қан тамырлар жүйесі болмайды. Мысалы, губкада, ішек қуыстыларда және жалпақ құрттарда қоректік заттар және оттегінің дененің әртүрлі бөлігіне таралуы ұлпа сұйықтығының диффузиясы арқылы жүзеге асады. Бірақ басқа топтардағы организмдерде қан тамырлар жүйесі болып, сол арқылы үлпа сұйықтығы белгілі-бір бағыттар бойынша таралады. Алғашында қарапайым қан тамырлар болды, кейіннен қан тамырлардың маңында бүлшық ет …

Қанайналым және лимфа жүйелері Читать полностью »

bacteria

Абиотикалық факторлар

Абиотикалық факторлар қоршаған ортаның ауа райы, топырағы және суына байланысты ерекшеленеді. Сондықтан классикалық жүйеге сәйкес ортаның абиотикалық факторларын физикалық (температура, жарық, ылғал, барометрлік қысым), химиялық (ауаның құрамы, топырақтың органикалық және минерал заттары, топырақтың рН және басқалары) және механикалық (тұрған жердің бедері, топырақтың және судың қозғалысы, жел, қар көшкіні және басқалары) деп ажыратады. Бұл факторлар түрлердің …

Абиотикалық факторлар Читать полностью »

virus

Организмнің қорғаныштық факторлары

Жануарлар организмі өзара қарым-қатынастары арқылы өздерін қорғау үшін көптеген қажетті факторларға ие болды, солардың бірі өздеріне вирустардың, бактериялардың, қарапайымдардың және басқа да зиянды факторлардан, олар механикалық тұрғыда, немесе улы заттар (токсиндерді) бөлу арқылы иелерінің клеткаларына және ұлпаларына қолайсыз әсер етеді. Адамдардың табиғи қорғанышы ретінде олардың терісін, тыныс алу жолдарының беткі құрылымын (шырышты қабығы), асқазандағы тұз …

Организмнің қорғаныштық факторлары Читать полностью »

популяция

Популяция туралы мәлімет

Организмдер бірлестіктері түрлерден, ал түрлер популяциядан құралады. Түр бір немесе бірнеше популяциядан тұрады, олардың сандары әртүрлі болуы мүмкін. Популяциялардың аралығында қатаң шек болмайды, бірақ олардың оқшаулануы географиялық жағдайларға, тіршілік ортасына, көрші популяцияның сандарына байланысты болады. Популяциялардың арасындағы шекара олардың жылдам көбеюінен жойылып кетуі мүмкін. Көптеген сүтқоректілердің популяциялары табын түрінде тіршілік етуімен ерекшеленеді. Ал популяцияның құрылымына …

Популяция туралы мәлімет Читать полностью »

почва

Превращения в почве азотистых соединений

Вопрос о превращениях азота в гючве мы рассматриваем от-дельно, во-первых, потому, что они отличаются некоторыми осо-быми чертами, а во-вторых, потому, что азот является одним из важнейших питательных веществ для растений. Содержание азота в гумусе почвы представляет собой до-вольно устойчивую величину, составляющую в зависимости от типа почвы 5-8%, но в большей части почвы 5-6% от веса …

Превращения в почве азотистых соединений Читать полностью »

кувшинка

Онтогенез, оның типтері мен кезеңдері

Онтогенез (грекше ontos-организм, genesis-даму) — жыныс клеткаларының пайда болуынан басталатын және оның өліміне дейін жүретін жеке организмнің (жануар немесе өсімдік) дамуының толық тарихы (циклі). Онтогенез (организмнің жеке дамуы) жайындағы ұғым деректерге организмнің өсуі, оның клеткасының жіктелуіне және морфогенезіне негізделеді. Сондықтан онтогенез жеке категория болып табылады. Онтогенезге түрлік категориясы жағынан филогенез (грекше рhуіе-тобыр, genesis-даму) қарама-қарсы болады, …

Онтогенез, оның типтері мен кезеңдері Читать полностью »

Мутация

Мутация қазақша мәлімет

Мутация (лат. mutatio — өзгеріс) — организмнің белгілері мен қасиеттерінің өзгерісінің фенотиптік жағынан көрінуіне әкелетін хромосомалар мен гендердің өзгерісі. Алғаш рет бұл құбылысты 1901 жылы голландиялық ғалым Г. Де. Фриз (1848-1935) сипаттаған. Және де мутациялық теорияның негізін қалаған. Уақытқа және кеңістікке байланысты мутация процесінің түзілуін мутагенез деп атайды. Мутация процесі барлық тірі организмдерге (адамға да) …

Мутация қазақша мәлімет Читать полностью »