Биология

вирус

Вирустардың пайда болуы

Вирустардың пайда болу табиғаты олардың алғашқы ашылған уақыттан бері талқыланып келеді, себебі оның эволюциясын білу вирусты зерттеудің іргелігімен және оның іс жүзіндегі қажеттілігіне байланысты туындап отыр. Даулы сұрақтардың бірі — вирустың қай уақытта пайда болғандығы. Себебі вирустарда рибосома мен АТФ болмайды және клеткадан тыс өмір сүре алмайды, сондықтан олар клеткадан кейінірек пайда болған дейді. Вирустардың …

Вирустардың пайда болуы Читать полностью »

hand

Тіршіліктің мәні мен негізі

Қазіргі кезде тіршіліктің мәнін түсінудің жалпыға ортақ методологиялық жолы тіршілікті соңғы нәтижесі өздігінен жаңару процесі ретінде түсіну болып табылады, ол ұдайы өсу түрінде көрінеді. Барлық тіршілік тек тіріден пайда болады, ал тіріге тән кез келген ұйымдасу тек осыған ұқсас басқа ұйымдасудан қалыптасады. Осыған орай, тіршіліктің мәні оның өздігінен көбеюінде, оның негізіне физикалық және химиялық құбылыстардың …

Тіршіліктің мәні мен негізі Читать полностью »

chemistry

Тірі заттың қасиеттері

Тірі зат үшін бірқатар қасиеттер тән, олар бірігіп тірі затты тірі «етеді». Мұндай қасиеттерге өзінен-өзі көбею, ұйымдасу ерекшелігі, құрылым реттілігі, біртұтастылық және дискреттілік, өсу мен даму, зат және энергия алмасу, тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік, тітіркену, қозғалыс, іштік реттелу, сыртқы ортамен қарым-қатынасының ерекшелігі жатады. Өздігінен көбею (репродукция). Бұл касиет барлық басқаларының арасындағы ең маңыздысы болып табылады. Тамаша …

Тірі заттың қасиеттері Читать полностью »

uridine

Тірі заттың ұйымдасу деңгейлері

Тірі заттың ұйымдасуында негізінен молекулярлық, клеткалық, ұлпалық, мүшелік, организмдік, популяциялық, түрлік, биоценоздық және ғаламдық (биосфералық) деңгейлерін ажыратады. Барлық осы деңгейлерде тіріге тән барлық қасиеттер көрінеді. Осы деңгейлердің әрқайсысы басқа деңгейлерге тән ерекшеліктермен сипатталады, бірақ әрбір деңгейдің өзіне тән айырықша ерекшеліктері болады. Молекулярлық деңгей. Бұл тірінің ұйымдасуында ең негізгі деңгей болып табылады жэне нуклеин қышқыларынан, белоктардан, …

Тірі заттың ұйымдасу деңгейлері Читать полностью »

abstract

Клетка туралы жалпы мәлімет

Клетка — бұл жартылай өткізгіш мембранамен шектелген және тірі жүйелер жоқ ортада өздігінен көбеюге қабілетті тірінің (биологиялық белсенділігінің) негізгі бірлігі. Тіршілік клеткадан басталады. Клеткадан тыс тіршілік жоқ. Клеткаларды алғашқы зерттеулер бастауын XVII-ғасырдан алады және ол ағылшын Роберт Гукқа (1635-1703) тиесілі болуы мүмкін. Тығынның кесіндісін қарапайым микроскоппен қарай отырып (1665), олардың қуыстардан тұратынын байқады, оларды клеткалар …

Клетка туралы жалпы мәлімет Читать полностью »

blood

Клеткалардың көбеюі

Клеткалардың көбеюі немесе пролиферация (лат. proles — ұрпақ, ferre -әкелу) — клеткалардың жаңаруы мен өсуіне алып келетін процесс. Бұл процесс бірклеткалылар үшін де, көпклеткалы организмдер үшін де тән. Клеткалар-организмдер (бірклеткалы организмдер) қарапайым екіге бөліну (бактериялар, саркодалар), көп бөліну (споровиктер және басқалары) арқылы немесе басқа жолмен көбейеді. Сондықтан бактериялар мен бірклеткалы жануарларда клеткалардың екі еселенуі олардың …

Клеткалардың көбеюі Читать полностью »

pancreas

Экзоцитоз дегеніміз не

Экзоцитоз — әртүрлі заттардың клеткаларының секреттену процесі, сонымен қатар экзоцитоздың реттеуші және анықтағыш жолдары белгілі. Реттеуші экзоцитоздың мысалына инсулин экзоцитозы жатады. Инсулин өндіретін ұйқы безінің клеткалары алдымен оны секреторлы көпіршіктер деп аталатын жерге жинайды, олар клеткадан тыс сигналдан кейін плазмалық мембранамен қосылады, ал содан соң гормон бөліп, клетка аралық кеңістікке ашылады. Осы сияқты, басқа гормондардың, …

Экзоцитоз дегеніміз не Читать полностью »

euglena

Организмдер деңгейіндегі метаболизм

Ассимиляция сипатына қарай автотрофты, гетеротрофты және миксотрофты организмдерді ажыратады. Автотрофты (грек. autos-өзім, trophe-қорек), немесе өздігінен қоректенуші организмдер, — бұл организмдер, неорганикалық (көмір-қышқыл газ, су және азот пен күкірттің неорганикалық қосылыстарынан) заттардан органикалық заттарды синтездеуге қабілеттілер. Тұтынатын энергияның көзіне тэуелді автотрофтар фотосинтездеуші және хемосинтездеуші организмдер деп бөлінеді. Біріншілері жарық энергиясын пайдаланса, екіншілері экзотермиялы химиялық реакциялардың энергиясын …

Организмдер деңгейіндегі метаболизм Читать полностью »

leaf

Фотосинтез туралы қазақша мәлімет

Фотосинтез — бұл өсімдіктердің жасыл жапырақтарында судан және атмосферадағы көмір қышқылы газынан хлоропластардағы хлорофиллдер сіңірген күн (жарық) энергиясын пайдалана отырып органикалық қосылыстарды синтездеу. Фотосинтез арқасында көрінетін жарықтың энергиясын ұстау және оны фотосинтез кезінде түзілетін органикалық заттарда сақталатын (қорланатын) химиялық энергияға айналдыру жүреді. Фотосинтездің маңызы өте зор. Тек, оның барлық тірінің тіршілік етуіне қажетті отын (энергия) …

Фотосинтез туралы қазақша мәлімет Читать полностью »

bacteria

Жыныссыз көбею

Жыныссыз көбею өсімдіктердің де, жануарлардың да көптеген түрлеріне тән. Ол вирустарда, бактерияларда, балдырларда, саңырауқұлақтарда, тамырлы өсімдіктерде, қарапайымдыларда, губкаларда, ішекқуыстыларда, мшанкаларда жэне қабықтыларда кездеседі. Жыныссыз көбеюдің ең қарапайым формасы вирустарға тән. Олардың репродуктивті процесі нуклеин қышқылдарының молекулаларымен, осы молекулалардың екі еселене алатын қасиетімен байланысты және нуклеотидтердің арасындағы салыстырмалы әлсіз сутектік байланыстардың ерекшеліктеріне негізделген. Басқа организмдердің жыныссыз …

Жыныссыз көбею Читать полностью »