Биология

water

Хордалылар типі

Хордалылар типі (Chordata). Хордалылар жануарлар патшалығының негізгі типі болып саналады. Бұл типте 42 000-нан аса түр бар, олар әртүрлі ортада мекендейді. Хордалылар үшін бірқатар ерекше қасиеттер тән. Соның ішінде, олар үшін хорданың (нотохорданың) болуы тэн, ол өзек сияқты солқылдақ құрылым, омыртқалылардағы омыртқа жотасындай дененің ұзына бойына созылып жатады. Хорда тірек қаңқасы болып табылады. Вакуолденген клеткалардан …

Хордалылар типі Читать полностью »

red

Жануарлар мен өсімдіктердің ұлпалары

Көпклеткалы организмдердің клеткалары үшін мамандану және бірігу тән, осылардың нәтижесінде олар ұлпалар деген атқа ие болған құрылымдар түзейді олардан органдар қалыптасады. «Ұлпа» деген терминді алғашқы рет ағылшын Н. Грю сонау 1671 жылы қолданған. Содан бері қарай бұл жүйелер көптеген гистолог-ғалымдардың зерттеу пәні болып табылады. Біздің заманымызда ұлпа деп ұқсас маманданған қызмет атқаратын бірлескен клеткалардың жүйесі …

Жануарлар мен өсімдіктердің ұлпалары Читать полностью »

red-blood-cell

Клеткалар мен ұлпалардың эволюциясы

Ұлпаларда клеткалардың пайда болуы, мамандануы және бірігуі тарихи категория болып табылады, өйткені олар филогенез барысында пайда болды. Бірақ бұл категорияларды түсіндіру өте қиын, өйткені прокариоттық және эукариоттық организмдердің клеткаларының арасында маңызды айырмашылықтар болады. Соған қарамастан бірнеше болжамдар белгілі. Бактериялар мен цианобактериялардың қазба қалдықтарын зерттеу негізінде клеткалық форманың арғы тегі осыдан 3,5 х 109жыл бұрын пайда …

Клеткалар мен ұлпалардың эволюциясы Читать полностью »

oil-in-water

Анаболизм және катаболизм қазақша мәлімет

Негізгі метаболизмдік процестер анаболизм (ассимиляция) және катаболизм (диссимиляция) болып табылады. Анаболизм немесе ассимиляция (лат. assimilation-ұқсасу) дегеніміз клетканың өзінің заттарымен клеткаға түсетін заттардың ұқсасуының эндотермиялық процесі. Ол — «жасаушы» метаболизм. Ассимиляцияның маңызды кезеңі — белоктар мен нуклеин қышқылдарының синтезі. Анаболизмнің жеке жағдайы — фотосинтез, ол судан, көміртектің қос тотығынан және неорганикалық тұздардан Күн сәулесі энергиясының эсерінен …

Анаболизм және катаболизм қазақша мәлімет Читать полностью »

red-blood-cell

Фагоцитоз дегеніміз не

Фагоцитоз (грек. Phagos-жалмау және cytos- клетка) процесінің мәні сол, лейкоцит-клеткалар (макрофагтар мен нейтрофилдер) өздерінің клеткалық мембраналарын томпайту арқылы қатты заттарды (клеткалардың бөлшектері, бактериялар) қоршап алады (қаптап алады) және көпіршіктер түзейді, соңынан олар плазмалық мембранамен бірігеді және клетка ішіне ашылады. Клетка ішіне енген бөлшектер лизосомаларға түседі, онда клеткалық (лизосомалық) ферменттердің көмегімен бұзылады және сонан соң клеткалармен …

Фагоцитоз дегеніміз не Читать полностью »

cells

Пиноцитоз дегеніміз не

Пиноцитоз (от грек. ріпо-ішу және cytos-клетка) деп клеткалар сұйықтықтарды жэне оларда болатын жоғарғы молекулалы заттарды плазмалық мембрананың дүмпуі арқылы сорып алу және көпіршіктер (каналшалар) түзу (оларға сұйықтық түседі) процесін айтады. Каналшалар сұйықтыққа толған соң бөлінеді, цитоплазмаға түседі және лизосомаларға жетеді, ол жерде қабырғалары қорытылады, нәтижесінде каналшалардағы зат (сұйықтық) босанады және лизосомалық ферменттермен әрі қарай өңделуге …

Пиноцитоз дегеніміз не Читать полностью »

lizard

Бауырымен жорғалаушылар класы

Бауырымен жорғалаушылар класы (Reptilia) — бұл нағыз алғашқы құрлық омыртқалылары. Бұл кластағы түрлер саны 7000-ға жетеді. Жер шарының көптеген аймақтарында мекендейді. Оларға тән ерекшеліктерге құрлықта жұмыртқа салып көбеюі, тек өкпесімен тыныс алуы, ал терісінде мүйізді жабынының болуы жатады. Жұмыртқаларында қорғаныш қабығының (қатты қабық) және сарыуыздың көп болуы тән, бұның өзі құрлықта тіршілік етуге алғашқы бейімділік …

Бауырымен жорғалаушылар класы Читать полностью »

squirrel

Сүтқоректілер туралы мәлімет

Сүтқоректілер немесе Аңдар класы (Mammalia) — бұл біршама ұйымдасқан, дамудың ең жоғарғы сатысында тұрған және барлық географиялық аймақтарда мекендейтін, негізінен құрлық омыртқалы жануарлары. Бұлар қазіргі гүлденуші жануарлар тобын құрайды. Бұл класта 3200-дей түр бар. Сүтқоректілер үшін бірқатар ерекшеліктер тэн. Олардың балалары сүтпен қоректенеді. Ол арнайы сүт бездерінен түзіледі. Ұрық жатырда дамиды. Жүйке жүйесінің жэне жылу …

Сүтқоректілер туралы мәлімет Читать полностью »

virus

Вирустар туралы мәлімет (Биология)

Вирустар — клеткадан тыс тіршілік ететін микроскопиялық ең кішкентай тіршілік иесі. Вирусты алғашқы ашқан Д. И. Ивановский, ол 1892 ж. темекінің жапырағының мозаика ауруының қоздырғышын зерттеу барысында, оның бактериялар өте алмайтын сүзгіден өтетінін байқаған. Осы қасиетіне байланысты вирус алғашында улы сұйықтықтың сүзгісінен өткіш деген атауға ие болды. Голландиялық микробиолог М. Бейеринк 1898 ж. Д. И. …

Вирустар туралы мәлімет (Биология) Читать полностью »

bacteria

Жануарлардың, өсімдіктердің вирустары мен бактериялары

Вирустар әртүрлі жүйедегі организмдердің клеткаларында кездесетін болғандықтан, біз адамның, жануарлардың (сүтқоректілер), өсімдіктердің вирустары мен бактерияларын жеке қарастырамыз. Адамның жэне жануарлардың вирустары басқа түрлердің вирустарына қарағанда толық зерттелген. Олар туғызған аурулардың көбі емделуі өте ауыр және өлімге алып келетін аурулар туғызады. Адам ауруларын туғызатын вирустар көпке белгілі тұмау, полиомиелит, құтыру, шешек, кене энцефалиті және т.б., ал …

Жануарлардың, өсімдіктердің вирустары мен бактериялары Читать полностью »