Биология

animal

Жануарлар ағзасының құрылысы мен қызметі

Мал ағзасының негізгі қызметтеріне тітіркену, зат алмасу, көбею және қозғалып тұру жатады. Жануарлардың денесі жасушалар мен жасушасы құрылымдардан және жасушааралық заттардан қалыптасқан. Ал жасушалар мен жасушааралық заттардың жиынтығы ұлпалардың негізін қалыптастырады. Сонымен, ұлпа дегеніміз — ағзаның тарихи қалыптасқан жеке жүйелері, жасушалар мен олардың туындыларынан тұратын және өздеріне тән морфофизиологиялық, биозимиялық қасиеттері бар құрылым. Әрбір ұлпа, …

Жануарлар ағзасының құрылысы мен қызметі Читать полностью »

berries

Витаминдер туралы түсінік

Витаминдер дегеніміз — биологиялық жоғары пәрменді органиқалық заттар. Витаминдер энергия көзі емес және пластикалық материалдар қатарына да жатпайды, дегенмен ағзаның қалыпты тіршілігі үшін маңызы зор, химиялық құрамы әр түрлі зат тобы. Қан айналу жолына түскен витаминдер ағзада жүретін барлық биохимиялық процестерге қатысады, олар қоректік зат алмасу процесіне қатысып, ағзаның жақсы өсіп-жетілуіне әсер етеді. Ағзада витаминдер …

Витаминдер туралы түсінік Читать полностью »

stones

Минералдық заттар

Малды құнды азықтандыруда минералдық заттарға көп көңіл бөлу керек, өйткені қысқы рациондарда көбіне бұл заттар жетіспей жатады. Минералдық заттар деп макро және микроэлементтерді айтады. Макроэлементтерге кіретін минералдық заттар: кальций, фосфор, натрий, калий, күкірт, магний, хлор. Микроэлементтер: темір, мыс, мырыш, кобальт, марганец, йод және, т.б. Мал азығындағы минералды заттардың жалпы құрамы 4-7%-дан аспайды. Сүйек ұлпасының құрамына …

Минералдық заттар Читать полностью »

cells

Жасушалардың зақымдануы

Белгілі бір ағзаның қалыпты қызметі оны құраушы жасушалардың тыныс тіршілігіне байланысты. Ағза қызметіне талап артқанда, жасуша оргенеллаларында молекулалық деңгейдегі бейімделу үдеістері жүріп, сол талапқа сай ултрақұрылымдық өзгерістер дамиды. Ауру қоздырушы әрекеттер (факторлар) әсерінде қайтымды өзгерістер,егер бұл әрекеттер әсері шектен тыс болса қайтымсыз өзгерістер байқалады. Қайтымды өзгерістер, мысалы жасушаның ісінуі ,бірнеше минуттар ішінде пайда болса,қайтымсыз өзгерістер, …

Жасушалардың зақымдануы Читать полностью »

fly-agaric

Саңырауқұлақтар патшалығы

Саңырауқұлақтар патшалығы — Mycota (Fungi). Бұл патшалықтың организмдері әртүрлі топтардан тұрады, оларға клеткалық қабықтың вегетативтік күйде қозғалмау, сору арқылы (адсорбция) қоректенудің гетеротрофты типі және шектеусіз өсу тән. Саңырауқұлақтардың 100000-ға жуық түрі бар, олар құрылысы, мөлшері, мекендеу ортасы бойынша да, сол сияқты физиологиялық қызметі бойынша да алуан түрлілігімен сипатталады. Саңырауқұлақтардың өсуі үшін оңтайлы температура 20-26°С-қа тең. …

Саңырауқұлақтар патшалығы Читать полностью »

blue-flax

Жоғары сатыдағы өсімдіктер

Жоғары сатыдағы өсімдіктер құрамына енетін өсімдіктер, оларды жиі жапырақсабақтылар деп атайды, өйткені олардың денесі сабаққа, жапыраққа және тамырға бөлінген. Бұдан басқа оларды ұрықтылар деп те атайды, дебебі оларда ұрық болады. Ақыр аяғында оларды тамырлы өсімдіктер (мүктектестерден басқалары) деп те атайды, өйткені олардың сапрофиттерінің органдарында тамырлар мен трахеидтер болады. Жоғары сатыдағы өсімдіктер тарихи даму барысында құрлықта …

Жоғары сатыдағы өсімдіктер Читать полностью »

euglena

Қарапайымдылар туралы мәлімет

Қарапайымдылар — жануарлар әлеміндегі бірклеткалы организмдер, деседе оларга кейбір бірклеткалы формаларды да қосады, олар өздерінің қасиеттері бойынша өсімдіктерге сәйкес келеді және фитофлагелляттар деп аталады. Мұндай организмдерге жасыл эвглена (Euglena veridis) мысал бола алады. Бұл патшалықтармагы шегінде 25 000-нан аса түр белгілі, олардың көпшілігі тұщы және ащы суларда, топырақта тіршілік етеді. 3500-ге жуық түрі өсімдіктердің, жануарлардың …

Қарапайымдылар туралы мәлімет Читать полностью »

инфузория

Инфузориялар типі

Инфузориялар типі (Infusoria). Бұл типтің құрамында 6000-нан аса түр бар. Көптеген экологиялық қуыстардың мекендеушілері болып табылады. Еркін тіршілік ететіндер, паразитті тіршілік ететін инфузориялар деп бөлінеді. Еркін тіршілік ететін организмдердің белгілілері парамеция немесе кебісше (Paramecium caudatum) болып табылады. Бұл организмнің дене формасы созыңқы, бірақ тұрақты, өйткені сыртынан тығыз пелликуламен қоршалған, ал ішінде (экто- және эндоплазмада) тірек …

Инфузориялар типі Читать полностью »

frog

Көпклеткалылар типі

Губкалар типі (Spongia). Бұл типке ең қарапайым көп клеткалы организмдер жатады, бірақ клеткалары жіктелген. Губкалардың 3000-ға жуық түрі белгілі. Теңіз мекендеушілері болғандықтан, су түбінде немесе әртүрлі суасты заттарында қозғалмай тіршілік етеді. Губкалар — колониальды организмдер. Олар үшін әртүрлі форма тән, ұсақ тесіктермен тесілген денесі жұмсақ және серпімді, оларға су өтеді, реңі алуан түрлі. Ішкі қаңқа …

Көпклеткалылар типі Читать полностью »

arthropod

Буынаяқтылар типі

Буынаяқтылар типі (Arthropoda). Буынаяқтылар — омыртқасыз жануарлардың жоғарғы типі. Оның құрамына 650 000-ға жуық түр енеді, олардың негізгі бөлігін насекомдар құрайды. Түр саны бойынша ол жануарлар элеміндегі ең гүлденуші тип болып табылады. Буынаяқтылар барлық мекендеу ортасына тараған, барлық экологиялық жүйелердің маңызды компоненті болып табылады. Буынаяқтылар үшін билатеральды симметрия тән. Буылтық гельминттер сияқты, бұларда да екінші …

Буынаяқтылар типі Читать полностью »