iKaz.kz Қазақстандық ашық мәліметтер порталы

 

 

Все записи в Биология

Тіршіліктің пайда болуы туралы қазіргі көзқарастар

Қазіргі эволюция теориясының негізгі сұрақтарының бірі Жер бетіндегі тіршіліктің қалай пайда болғандығы, оның бейорганикалық заттардан қалай алғашқы тіршіліктің (небиогенез) пайда болуын химиялық эволюция тұрғысынан эволюция теориясы да қарастырып отыр. Қазіргі уақытта абиогенездік көзқарастарға қарсы тіршіліктің пайда болуы және оның дамуы өте ұзақ кезеңдерді қамтиды. Осы тұжырым архебиоз немесе археогенез деп . . . Толық оқу

Ч. Дарвин және оның эволюция теориясы

Эволюцияның алғашқы нағыз ғылыми теориясының негізін қалаушы — ағылшын ғалымы Чарлз Роберт Дарвин (1809-1882). Ч. Дарвиннің негізгі еңбектері «Табиғи сұрыпталудың арқасында пайда болған түрлер немесе тіршілік үшін күресте пайда болған тұқымдарды сақтау» (1859), осыларға қосымша толықтырған «Үй жануарлары мен мәдени өсімдіктердің өзгеруі» (1869) және «Адамның пайда болуы және жыныстық сұрыпталу» . . . Толық оқу

Чарлз Дарвинге дейінгі эволюция туралы көзқарастар

Эволюция тірі материяның барлық тіршілік деңгейінде жүріп отырады және әрбір деңгейде жаңадан пайда болған құрлымдық және қызметтерімен ерекшеленеді. Осы құрлымдар мен қызметтері бірігіп, эволюцияның тірі жүйесінің әрбір деңгейіне көтерілген сайын жоғары сатысына көтерілгендігін аңғартады. Жер бетіндегі тіршіліктің пайда болуы және оның эволюциясы жаратылыстану ғылымының негізгі өзекті мәселесі болып саналады. Осы . . . Толық оқу

Патологиялық тұқымқуалаушылық

Адамдағы тұқым қуалайтын патологияны зерттеу Гиппократ (б.э.д. 460-370 ж.), заманынан басталады, яғни адамның көзінің қылилығы және қасқабастық белгілерінің жанұялық түрде қайталанатынын байқады. Ол сондай-ақ талма және жасы ұлғайған адамдарда соқырлықты тудыратын көздің кейбір ауруларының тек белгілі бір жанұяда ғана көрінетінін байқады. Адам генетикасына XVIII ғасырда П. Маупертус қызығушылық көрсетті, яғни . . . Толық оқу

Генетикалық жеке ерекшеліктер

Адамдағы қалыпты тұқымқуалаушылықты зерттеуде оның генетикалық жеке ерекшелігі үлкен рол атқарады. Гаметалардың айқас шағылысуынан пайда болған барлық организмдер көптеген ген жұптары бойынша гетерозиготалы полигибридті болып табылады. Адам да осы заңдылыққа толықтай бағынады және табиғаты полигибридті гетерозиготалы болып табылады. Адам бүкіл тірі организмдердің ішінде ең (аса) гетерозиготалы болып табылады. Г. Мендельдің ашқан . . . Толық оқу

Тұқымқуалаушылық және мінез-құлық

Адам популяциясындағы жеке тұлғалар тек физикалық жағынан ғана емес, сонымен қатар мінез-құлқы бойынша айырмашылығы болатыны бұрыннан белгілі болды. Адамдағы бұл ерекшелікті түсінуге арналған талпыныстар нәтижелері қарама-қайшы пікірлерге алып келді, яғни кейбір пікірлер бойынша бұл қасиет тұқым қуалайды, ал басқа пікірлер бойынша жүре пайда болған. Сондықтан-да өткен ғасырларда бұл қасиет «табиғат . . . Толық оқу

Адамдағы қалыпты тұқым қуалаушылық

Адамда ДНҚ молекуласы хромосомада және митохондрияда болады. Соматикалық клеткалардағы ДНҚ молекуласының саны бірнеше миллиард нуклеотид жұптарынан тұрады. Адамның қалыпты диплоидты хромосомасының саны 23 жұп, оның 22 жұбы аутосомалық хромосомалар да, ал 23 жұбы жыныс хромосомаларымен сипатталады, яғни ер адамда ХУ, ал әйел адамда XX. Хромосомалар центромераларының орналасуына байланысты телоцентрлі, акроцентрлі, субметацентрлі . . . Толық оқу

Адамдағы тұқымқуалаушылықты зерттеу әдістері

Генетиканың классикалық талдауларын тұқым қуалауды және өзгергіштікті зерттеудің негізгі әдістері ретінде адамға қолдануға болмайды. Өйткені адамның жыныстық жағынан жетілуі өте ұзақ, тәжірибелік шағылыстыруларды жүргізуге болмайды және бір жанұядағы ұрпақтың санының аздығы кедергі келтіреді. Сондықтанда адамдағы қалыпты және патолоғиялық тұқымқуалаушылықты зерттеуде басқа әдістерді қолданады. 1. Генеалогиялық әдіс (шежіре құру әдісі). Бұл . . . Толық оқу

Ген экспрессиясының генетикалық бақылануы

Ген әрекетінің реттелуі немесе экспрессиясының генетикалық бақылануы деп нені түсінуге болады? Бұл түсінік ген экспрессиясы немесе гендер жиынтығының өсіп немесе азаюымен сипатталатын (индукцияланатын және репрессияланатын) қасиетіне байланысты болады. Реттеуші қызметін транскрипция процесіне қатысатын белоктар атқарады. Гендердің экспрессиясына клеткадағы АҮФ деңгейі де әсер етеді. Гендер экспрессиясының реттеуші механизмдері туралы мэліметтер микроорганизмдер . . . Толық оқу

Генетикалық кодтардың шығу тегі

Ядролық ДНҚ молекуласының генетикалық коды әмбебап, өйткені ол барлық тірі организмдерде бірдей, яғни барлық тірі организмдерде кодондардың бірдей жұптары қолданылады. Генетикалық кодтың әмбебаптық сипатын органикалық формалардың шығу тегінің бір екндігі туралы қазіргі заманғы дәлелдемелерден білуге болады. Генетикалық кодтың құрылымының негізгі келбеті анықталғаннан кейін оның шығу тегі жайлы, яғни эволюциясы туралы . . . Толық оқу