iKaz.kz Қазақстандық ашық мәліметтер порталы

 

 

Все записи в Биология

Тері жабыны

Жануарлардың сыртқы дене жабыны (тері немесе интегумент) денеден артық суды жоғалтпай және дене температурасын реттеп қорғаныштық қызмет атқарады. Сонымен бірге, көптеген организмдерде зат алмасуға (тыныс алу және зәр шығару) қосымша дене мүшесі қызметін атқарады. Омыртқасыздарда дене жабыны онша жетілмеген, ол эктодермадан және соның қосалқы туындыларынан тұрады. Бұларда дене жабынының эволюциясы тербелмелі . . . Толық оқу

Қазіргі адамдардың экологиялық алуан түрлілігі

Ерте заманан бері, яғни адамның морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктері — адамның дене құрылысы мен әрбір мүшесінің белсенділігі көпшілікті қызықтырады. Ертедегі ұлы дәрігер Гиппократ адамның тұлғасына қарап, күшті, тығыршық, тершең және семіз деп бөлген сонымен қатар, әртүрлі тұлғадағылардың өздеріне тән аурулары болады деп түсіндірген. Кейінірек Клавдий Гален (130-200) адамдар тұлғасын төрт . . . Толық оқу

Нәсілдер және оның пайда болуы

Нәсілдер — бұл саны әртүрлі адамдардың тарихи қалыптасқан топтары (популяциялар топтары), олардың морфологиялық және физиологиялық қасиеттері ұқсас, сонымен бірге олар белгілі бір аумақтарда ғана таралады. Олар тарихи факторлардың әсерлері арқылы дамып және бір ғана түрге (Н. sapiens) жатады. Нәсіл халықтан немесе этностан айырмашылығы белгілі бір аумақта таралған, бірнеше нәсіл жиынтықтарынан . . . Толық оқу

Антропогенездің факторлары

Ч. Дарвин адамның шығу тегін зерделей отырып, антропогонездің факторларына үлкен мән берді, адамның арғы тегі дене құрылысының өзгергіштігі мен мінез-құлықының қасиеттеріне, кез келген дене мүшелерінің қайсысын пайдалануына, табиғи және жыныстық сүрыптау сияқты антропогенездің факторларына ерекше мән берді. Табиғи сұрыпталу ежелгі және ертедегі адамдардың популяцияларына әсер етті. Табиғи сұрыпталу олардың тек . . . Толық оқу

Адамның арғы тегінің отаны

Адамның арғы тегінің отаны туралы сұрақ өткен ғасырларда туындаған, яғни антропогенездің ең алғашқы кезеңі қай жерде пайда болды деген сұрақ ерекше орын алды. Палеонтологтар, антропологтар және археологтар адам заттың пайда болған орталығы туралы Жер шарының (барлық құрлықтар) әртүрлі аймақтарын атады. Бірақ, Ч. Дарвин адамның пайда болған алғашқы отаны деп Африканы . . . Толық оқу

Антропогенездің кезеңдері

Дарвиннің пікірі бойынша адамның филогенезі, адамның арғы тегі маймыл тәріздес жануарлар болған. Адам мен адамтектес маймылдар дамуы бірінен кейін бірі болатын ретпен дамымай эволюциялық тұрғыдан бір-бірімен қатар әрі қарама-қайшылық сипатта әрі бір-бірінен айырмашылық жасайтын қарама-қайшылық сипатта дамыған. Ч. Дарвин қазіргі кездегі адамтектес маймылдарды адамның немерелес ағалары мен әпкелері деп атады. Бірақ . . . Толық оқу

Антропогенез туралы көзқарастар

Антропогенез деген тарихи көзқарас антропологиядан да ерте пайда болған, тіпті, ежелгі кездің ғалымдары адамның табиғаттағы орны мен адамның пайда болуы туралы мәселелерді талқылағандығын байқауға болады. Мысалы, Анаксимандр (біздің дәуірімізге дейінгі 610-546 жылдар) және Аристотель (біздің дәуірімізге дейінгі 384-322 жылдар) адамның табиғаттағы орнын анықтай келе, адамның арғы тегі жануарлар екендігін мойындады. . . . Толық оқу

Дарвинге қарсы эволюциялық тұжырымдамалар

Эволюция теориясы шыққаннан бері бір-біріне қарсы кеңінен өріс алған, алғашқы күннен бастап дарвинизмді неоламаркизм немесе оны социал-дарвинизммен алмастырғысы келетін көзқарастардың тартыстары басталды. Неоламаркизмді психоламаркизм және механоламаркизм деп бөледі. Психоламаркизм эволюцияның басты факторы мінез-құлық (психика) деп есептейді. Олардың пікірінше, эволюцияға жаңа әрекеттерді, жаңа дағдыларды бейімдеуді қалыптастыру қажет, яғни біліп істеген дағдылар соңынан . . . Толық оқу

Микроэволюция және түрдің пайда болуы

Эволюцияның Түр күйіндегі деңгейінде (түрішілік деңгейде) болатын эволюция — микроэволюция деп аталады. Микроэволюция ілімі аясында қарапайым эволюция бірлігі ретінде қарапайым эволюциялық құбылыс, қарапайым эволюциялық материал және қарапайым эволюциялық факторлар деп бөледі. Эволюцияның қарапайым бірлігіне популяция жатады. Популяция (population деген француз сөзі) — бір түрге жататын бірнеше даралар жиынтығы, олар көп уақыттан (бірнеше . . . Толық оқу

Эволюцияның басты бағыттары

Эволюция дегеніміз белгілі бір уақыт аралығында өтетін үрдіс, сондықтан ондағы ең өзекті сұрақ сол уақытқа анықтама бере білу болып саналады. Эволюциялық уақытты анықтау, яғни геологиялық дәуірді анықтау дегенді білдіреді, оған палеонтологиялық қазбалар жатады. Сондықтан эволюцияның жолдарын түсіну үшін, тіршіліктің дамуының басты сатысын білуіміз керек. Оны анықтау үшін геологиялық уақыттың межесін, . . . Толық оқу