iKaz.kz Қазақстандық ашық мәліметтер порталы

 

 

Баға белгілеу стратегиялары мен әдістері

Бұл мәлімет 1 269 рет қаралды

Баға саясатының мақсаттары оның стратегиясы мен оперативті-тактикалық құралдарын анықтайды. Баға саясаты өзінің негізін стратегиялық базаға ие болуы керек. Стратегиялар ұзақ мерзімді болу керек және баға саясаты құралдары арқылы ұзақ мерзімді мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ету керек. Баға стратегиясының бастапқы бөлімінде «стратегиялық үшбұрыш» «фирма -тұтынушы — бәсекелес» болуы керек. Баға саясатының мақсаттары оның стратегиясы мен оперативті-тактикалық құралдарын анықтайды. Баға саясаты өзінің негізін стратегиялық базаға ие болуы керек. Стратегиялар ұзақ мерзімді болу керек және баға саясаты құралдары арқылы ұзақ мерзімді мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ету керек. Баға стратегиясының бастапқы бөлімінде «стратегиялық үшбұрыш» «фирма -тұтынушы — бәсекелес» болуы керек.

Кез келген кәсіпкер өз тауарына баға белгілейді және оны өзінің мақсаттарына жету үшін қажет құрал, бәсекелестік саясатының бір элементі ретінде қолданады. Баға белгілеудің кәсіпорын үшін немесе фирма үшін маңызы зор, ал қазіргі кездегі баға саясаты алуан түрлі. Баға тұтынушылық шешімдерді қабылдауда ең маңызды критерий болып табылады. Өмір сүру деңгейі салыстырмалы түрде төмен елдерде (оған Ресей де кіреді), неғұрлым халықтың кедей бөлігі үшін, сонымен қатар бұқаралық сұранысқа ие тауарлар үшін бұл өте әділ жол. Әрине, соңғы он жыл ішінде, нарықта бәсекелестіктің бағалық емес факторлары да кең өріске ие болды. Соған қарамастан баға бәсекелестік саясатында ең маңызды және ең шешуші, нарық жағдайына және кәсіпкердің табысына әсер ететін фактор болып қалады. Әдетте, көп кәсіпкерлердің баға саясаты толық аяқталмаған және көп қателіктерге толы болады. Олардың арасындағы кең таралғандарын мысалға келтірейік: баға белгілеу көбінесе шығындарға негізделген, нарық шарттарының өзгерістеріне сирек бейімделеді; баға маркетингтің басқа элементтеріне ажыратылып алып қарастырылады; баға нарық сегменттеріне бөлек өнім түрлеріне байланысты құрылымдалмайды. Айтылғандар қазіргі кездегі жаңа нарық тәсілдеріне өтіп жатқан Ресей кэсіпорындарына да қатысты. Баға белгілеудің қиындығы инновациядағы бағаның бастапқы деңгейін анықтаумен байланысты болады. Бұл мәселе фирма алдында жаңа өнімді игеру кезінде немесе бұрын өндіріліп жүрген тауарды жаңа географиялық нарыққа енгізгенде, өнімнің жаңа көздерін игергенде туындайды. Компания нарықта баға мен сапа арасында дұрыс қисын тауып өз тауарын нарықта орнықтыру қажет. Ол үшін сызба күйінде келесідей көрсетуге болатын әр түрлі стратегиялық мүмкіндіктер бар.

Баға саясатының мақсаттарын айқындау. Баға белгілеместен бұрын кәсіпкер алдымен берілген өнім көмегімен қандай мақсаттарға жетуге болаты-нын айқындау қажет. Олардың орындалуы қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді және орта мерзімді болуы мүмкін. Ал олар жиі біреу ғана болмайды. Осы және басқа баға деңгейі әр түрлі мақсат параметрлеріне әр түрлі әсер береді, мысалы, табыс немесе айналым, нарықтағы қатынасқа әсер етуі мүмкін. Тек кей жағдайларда ғана кәсіпкерлік қызметте бір мақсат қана маңызды болуы мүмкін. Ал күнделікті тәжірибеде баға саясатының көмегімен мақсаттардың максималды көлемінен ең тиімді жол таба білу керек. Баға белгілеуде кэсіпкерлік қызметтің негізгі мақсаттарына мыналар жатады:

1. Фирманың алдағы уақытта өмір сүруі. Қиындықтар шығындардың көптігінен, тұтынушылардың қалауының өзгергендігінен пайда болуы мүмкін. Сол кезде, өндірісті жалғастыру үшін немесе қорды жою үшін кәсіпорын жиі бағаны төмендетеді. Ал табыс өз маңыздылыған жоғалтып алады. Баға тұрақты немесе өзгерген шығындарды жапқанша, өндіріс жалғастырылуы мүмкін. Ал фирманың өмір сүру кезеңін жалғастыру идеясы тек қана қысқа мерзімді мақсат бола алады.

  1. Табыстың қысқа мерзімді көбейтілуі. Көп кәсіпкерлер өздерінің өніміне ең жоғары табыс әкелетін баға көрсеткішін қойғысы келер еді. Алайда, бұл мақсаттарды жүзеге асыру да кейбір мәселелермен байланысты. Осылай, сұраныс пен шығын функцияларын алдын ала біліп қойған дұрыс. Бұл мақсатты орындау барысында табыстың қысқа мерзімне қойылады және басқа да маркетингтік стратегияларды анықтайтын ұзақ мерзімді жетістіктер ескерілмейді.
  2. Өнімді мейлінше жоғарылату. Бұл мақсаттың соңындағы кәсіпкерлердің ойынша, өнім көлемінің жоғарылауы шығындардың бір бірлігінің азаюына алып келеді, ал бұл табыстың көбеюіне алып келеді. Баға деңгейіне сезімтал болып келетін нарық жағдайына байланысты мұндай кәсіпкерлер ең арзан деген бағаны қолдануға тырысады. Мұндай тәсіл «нарыққа бастаудың бағалық саясаты» деп аталады. Бұл тәсілді қолданушы фирмалар арасында — «Texas Instruments» бағаны мейлінше төменгі деңгейге түсіріп, шығындардың бір бірлігінің азаюына ұмтылады. Сонымен қатар төмен баға саясаты тек қана қажетті шарттардың орындалуы кезінде ғана тиімді нәтиже береді, ал нақты айтсақ: нарықтың бағаға сезімталыдығы жоғары болуы қажет; өндірістің шығындарын азайтуды тек қана өндіріс көлемін ұлғайтумен жүзеге асыруға болады; бағаның төмендетілуі бәсекелестерді шошытып, олар ондай тәуекелге бармайтынына сенім болуы керек.
  3. «Қаймақ қалқып алу» жоғары баға орнатумен жүргізіледі. Атақты фирма «Du Pont» өзінің нарыққа шығарған тауарына — целлофан, нейлон, тефлон және т.б. мейлінше жоғары баға орнатады. Мақсатты нарықтың кейбір сегменттері шығындардың азаюын жоғары бағаны пайдалана отырып та алады. Берілген баға кезіндегі өткізудің барлық азаюы бағаның төмендеуіне алып келеді. Бұл келесі деңгейдегі (яғни бір сатыға төмен) тұтынушыларды шақыруға септігін тигізеді. Осылай ол мақсатты нарықтың эрбір сегментінде тиесілі айналымға ие болады.
  4. Сападағы жетекшілік. Сапа жағынан жетекшілікке ие болған фирма сапаны жоғарылатуға кеткен жоғары шығындар мен НИОКР-ға қажетті шығындарды жабу үшін жоғары баға орнатады. Сапа жөнінен жетекші фирма — «Caterpillars». Ол жоғарғы сапалы құрылыс машиналары мен өте жоғары деңгейдегі сервистік қызмет көрсетуді ұсынады. Бұл фирма өзінің беделін пайдалана отырып, жетекшілік мақсаттарын бәсекелестеріне мейлінше жоғары баға белгілеп те жете алады.

Баға саясатының айтылған мақсаттары белгілі бір жүйемен бір-бірімен қатынасады, алайда барлық жағдайда дерлік келісе бермейді. Бірақ барлық бірігулер жалпы, негізгі мақсатқа жету үшін, үзақ мерзімді табыс алу үшін қолданылу керек.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

Маркетинг: Оқулық/Жалпы редакциясын басқарған: Ә.Ә. Әбішев, В.В. Герасименко, С.А. Каленова. — Алматы: Экономика, 2014. — 616 б. Мәлімет оқулықтың 197-ші бетінен алынды.

Ответить

Ваш email нигде не будет опубликован. Обязательные поля отмечены *

Вы можете использовать HTML теги и атрибуты <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>